Logo
 

Đồng Văn xưa cũ

Trở lại thị trấn Đồng Văn (huyện Đồng Văn, Hà Giang) đúng mùa đào nở, tôi lang thang khắp thị trấn để tìm lại những gì của Đồng Văn xưa cũ.

phocodongvan_1.png

Một góc phố cổ Đồng Văn. Ảnh tư liệu internet

Cái khái niệm “xưa cũ” thực ra mới cách thời hiện tại - khi tôi đang kỳ cạch gõ những dòng này đã hơn chục năm. Hồi đó là năm 2009, lần đầu tiên tôi được đặt chân lên đến Đồng Văn. Cuối đông, trời lạnh thấu xương. Nhiệt kế chỉ 0 độ C.

Thị trấn Đồng Văn ngày ấy nhỏ xíu, lọt thỏm giữa thung lũng bốn bề núi đá. Chỉ con đường độc đạo xinh xinh chạy qua, một bên là trụ sở Huyện ủy, Ủy ban, kề bên chợ Đồng Văn, bên kia là mấy cửa hàng cửa hiệu nho nhỏ. Đi vài bước chân là hết thị trấn. Những gốc đào cổ thụ trụi lá đang ngậm nụ đứng trầm mặc hai bên đường.

Tối thứ 7, thị trấn nhộn nhịp nhất trong các buổi tối của tuần. Bởi vì chủ nhật có phiên chợ. Ngay từ chiều thứ 7, đồng bào từ các bản xa đã nô nức tới chợ. Những bếp lửa lớn được nhóm lên. Những can rượu lớn được mở nắp. Những chảo thắng cố lớn bắt đầu bốc khói nghi ngút. Tiếng khèn bắt đầu dập dìu. Bất chấp lạnh giá. Bất chấp sương mù ken dày đặc, chúng tôi sang chợ, ngồi hơ tay bên bếp lửa, ăn một bát thắng dền thơm sực mùi gừng tươi, ngắm bóng người chập chờn nhảy múa trên bức tường đá cổ của chợ Đồng Văn.

Sáng chủ nhật, chợ Đồng Văn thực sự là nơi hội tụ của tất cả sắc màu. Dường như những gì rực rỡ nhất đều tụ cả về đây. Những bộ váy Mông mới nhất. Những chiếc khăn thổ cẩm sặc sỡ. Những gùi rau xanh mướt. Những rổ ớt đỏ tươi… Những tiếng nói, tiếng cười ríu rít. Mùi rượu ngô, mùi thắng cố nồng nàn trong sương sớm.

Phố cổ Đồng Văn không chỉ có chợ Đồng Văn. Đi sâu vào phía sau chợ là một dãy nhà cổ tuyệt đẹp, tường trình đất, mái ngói âm dương, tất thảy dãy nhà bên tay trái quay lưng chứ không quay mặt ra đường, còn tất cả những nhà bên phải lại quay mặt ra đường. Bao quanh những ngôi nhà cổ ấy là bờ rào đá truyền thống của người Mông Hà Giang...

Trở lại Đồng Văn đúng mùa đào nở, tôi lang thang khắp thị trấn để tìm lại những gì của Đồng Văn xưa cũ. Vẫn con đường độc đạo xuyên qua thị trấn. Nhưng chợ cổ ngày xưa không còn là nơi họp chợ. Theo thời gian, ngôi chợ hơn trăm năm tuổi ấy trở nên bé nhỏ, nhất là những dịp Đồng Văn tràn ngập khách du lịch theo các mùa lễ hội. Chợ Đồng Văn mới to và rộng hơn, ở bãi đất trống cách chợ cổ chừng hơn trăm mét. Vẫn những sắc màu sặc sỡ. Vẫn những nụ cười tươi tắn. Vẫn mùi rượu ngô, thắng cố thơm nồng. Nhưng không thấy ông già khâu giày nơi góc chợ xưa đâu nữa. Buổi tối, thay bằng ánh lửa bập bùng là ánh đèn nháy xanh đỏ chớp loang loáng. Thay bằng tiếng khèn dìu dặt là tiếng nhạc trẻ bừng bừng trong sương. Mùi cà phê thơm trong gió núi khiến tôi da diết nhớ mùi thắng cố lúc nửa đêm nơi góc chợ… Đồng Văn sầm uất và đông đúc hơn nhiều.

Trong những sầm uất và đông đúc đó, may thay, vẫn còn những cây đào cổ thụ đứng trầm mặc trong sương. Những cây đào thủy chung đứng đợi, neo giữ một phần hồn vía của Đồng Văn xưa cũ.

Lần đầu tiên đến phố cổ Đồng Văn, tôi đã cùng bè bạn ngồi uống trà trong căn nhà cổ, bên bếp lửa ấm sực, nghe nhà văn Nguyễn Quang - một người con quê hương Hải Dương nhưng lại thành “thổ dân” Hà Giang vì gắn bó với Hà Giang trọn đời công tác - kể cho nghe nhiều điều, giải đáp mọi thắc mắc về cao nguyên đá, về Đồng Văn, về người Mông. Và bây giờ, khi tôi viết những dòng này, nhà văn Nguyễn Quang đã về với tổ tiên rồi. Hôm anh mất, có bạn văn gọi cho tôi thảng thốt hỏi: đã biết tin Nguyễn Quang mất hay chưa? Hôm đó mới đang là mồng 3 Tết!

Phố cổ Đồng Văn, lần sau tôi đến, không biết có còn thêm những đổi thay gì. Nhưng chắc chắn không còn Nguyễn Quang với nụ cười lãng tử trong gió núi, đi từ chợ ra, hai tay xách hai túi to đùng thịt lợn Mông toàn mỡ. “Eo, sao anh mua làm gì thịt lắm mỡ thế kia?”. “Hỏi thế nghĩa là cô không biết ăn loại thịt thần tiên này rồi. Lần nào đến Đồng Văn anh cũng tranh thủ mua chừng hai chục cân đấy”.

Đồng Văn thì còn mãi đấy, nhưng những con người đi qua Đồng Văn thì lần lượt như những cánh đào kia, rơi xuống, rơi xuống, rơi xuống… lúc cuối mùa. Một đời người cũng như một đời hoa, có nở có tàn, có khởi đầu rồi có ngày kết thúc. Nhưng mỗi lần nhớ đến phố cổ Đồng Văn, tôi lại nhớ những tán đào cổ thụ lộng lẫy trong sương núi. Cũng như nhớ đến Nguyễn Quang, là nhớ đến tấm chân tình của anh dành cho bè bạn muôn nơi. Hễ bạn bè đến Hà Giang là anh không ngần ngại, bỏ hết công việc để lên đường, sẵn sàng làm hướng dẫn viên bản địa, rất tận tình, sâu sắc, trách nhiệm. Có bạn đã gọi anh là “bách khoa thư về Hà Giang”.

Một đời người, cũng như một đời hoa, ngắn hay dài không quan trọng. Quan trọng là có lộng lẫy đến tận cùng hay không?

NGUYỄN THỊ VIỆT NGA

Đang trực tuyến: 1
Truy cập hôm nay: 249568
Tổng lượt truy cập: 34820963